Teknolojix Haber
UZAY ve SAVUNMA

Dünya’nın Manyetik Kuzey Kutup yeri değişti

Dünya'nın Manyetik Kuzey Kutup yeri değişti

Dünya’nın Manyetik Kuzey Kutup yeri değişti

Daha önce  Kanad’da olan Dünya’nın kuzey manyetik kutbu,  Sibirya’ya doğru hızla kayıyor. Dünya’nın Manyetik Kuzey Kutup yeri değişti.  Manyetik kutup o kadar hızlı yer değiştiriyor ki, ABD Ulusal Jeo-Mekansal Zeka Ajansı ve İngiltere Savunma Coğrafya Merkezi’nden bilim insanları gezegenin manyetik alanını tanımlayan ve tüm modern navigasyon sistemlerinin çalışmasını sağlayan, Dünya Manyetik Modelini güncellemek zorunda kaldıklarını açıkladı.

Dünya Manyetik Modelinin son güncellemesi 2015 yılında yapılmıştı ve bu güncellemenin 2020 yılına kadar sorunsuz kullanılması bekleniyordu, ancak manyetik alan sonçok hızlı bir yer değiştirme yaşadı. Bu yüzden araştırmacılar güncellemeyi hemen yapmak zorunda kaldıklarını açıkladı.

DÜNYA’NIN MANYETİK KUTUPLARI NEDİR?

Bu görünmez kuvvet, üzerinde durduğumuz zeminin yaklaşık 3 bin 200 kilometre altında bulunan çekirdekte olan ve dünyanın kendi etrafında dönmesi ile oluşan hareketlilikten kaynaklanıyor.

Yaklaşık 5 bin 700 santigrat derece sıcaklıkta çoğunlukla sıvı ve demirden oluşan çekirdek, Ay’ın hacminin üçte ikisine yakın bir hacme sahip bulunuyor. Bu hacim yaklaşık olarak dünyanın hacminin dörtte birine denk geliyor. Dünyanın manyetik alanını oluşturan çekirdeğin hareketleri. Dünyamızın manyetik alanlarının nasıl oluştuğu henüz tam anlamıyla bilinmiyor ancak bir çok varsayım öne sürüldü. En gerçeğe yakın olabilecek varsayım ise; gezegenlerin dev birer dinamo gibi davranarak kendi manyetik alanlarını oluşturdukları yönünde çünkü çekirdeklerinde demir bulunuyor.

DÜNYA’NIN MANYETİK KUTUPLARININ OLUŞUMUNU AÇIKLAYAN KURAM: JEODİNAMO KURAMI

Jeodinamo kuramına göre; sıvı demirin belirli bir hızdaki hareketi sonucu bir elektrik akımı oluşu. Bu akım da manyetik alanların oluşumasını sağlar. Yüklü metal parçacıkların manyetik alanlardan geçmesiyle, devamlı ve döngüsel bir elektrik akımı ortaya çıkar. Çekirdekteki sıvı metalin daimi hareketine bağlı olarak bir miktar manyetik alan oluşur ve bu alan çekirdekte yeni akımlar oluşturur. Bu akımlar ise daha fazla manyetik alana sebep olarak geri beslemeli bir döngü ortaya çıkarır.

Bu döngü ise tıpkı mıknatısta bulunan manyetizma gibi davranır: İtici ve çekici güç.

Bu manyetizma Güney Kutbu yakınlarında Dünya’dan çıkar ve gezegeninin etrafını dolaşarak Kuzey Kutbu yakınlarından tekrar çekirdeğe döner. Coğrafik ve manyetik kutuplar birbirlerine yakın olsalar da aynı yerde değildir.

MANYETİK KALKAN GÖREVİ GÖRÜYOR

Bizi Güneş’ten ve diğer yıldızlardan gelen zararlı ışınımdan koruyan en önemli kalkan, manyetik alandır. ( (SAA) Manyetik alanın, gezegenin çevresinde oluşturduğu doğal kalkana manyetosfer deniyor. Tüm gezegenler için basit bir manyetosfer tanımı, “Bir gezegenin kendi manyetik alanının oluşturduğu, elektrik yüklü parçacıkları içeren katman” şeklinde yapılabilir. Manyetosferler, manyetik alanın yapısına bağlı olarak Kutup noktaları açık küresel biçimdedir.

DÜNYA’NIN MANYETİK ALANI ÇOK HIZLI KAYMAYA BAŞLADI

Manyetik alan tarafından oluşan kutupsallık, evrensel bir sabit değildir. Tarih boyunca kutuplar pek çok kez yer değiştirdi, kuzey ile güney tersine döndü. Kutuplar, yaklaşık 40 bin yıl önce böyle bir teşebbüste bulunup başarısız oldu. En son yaşanan tam dönüşüm, yaklaşık 780 bin yıl önce gerçekleşti.

Dünyamızın manyetik alanı binlerce hatta milyonlarca yıldır yaklaşık aynı yoğunlukta kalabilir, ancak tam olarak bilinmeyen nedenlerle zaman zaman zayıflar ve bu zayıflamanın ardından muhtemelen birkaç bin yılda yön değiştirir.

Dünyanın manyetik alanı son on yılda endişe verici oranlarda zayıflıyor ve bu da Dünya’nın manyetik kutbunun yer değiştirmesi üzerine etkileri konusunda yaygın bir endişe oluşturuyor.

KUZEY KUTBU’NDAN SİBİRYA’YA DOĞRU KAYIYOR

Kutbun yer değiştirme hızı attı, son birkaç on yılda, yılda yaklaşık 15 ila 55 kilometre arasında bir hız kazandı.

Normal şartlarda Güneş’ten gelen yüklü zararlı parçacıklar  Dünya’ya yaklaşık 16-18 saatte ulaşıyor ve Van Allen kuşakları tarafından karşılanıyor. Dünya’nın manyetik alanı bu yüklü parçacıkları etrafımızdan dolaşacak şekilde yönlendiriyor ve bizi koruyan bir kalkan gibi davranıyor. Ancak tam manyetik kutuplara denk gelen parçacıklar iyonosfere kadar ulaşıyor. Kutupların birbiri ile yer değişmesi de uzun bir sürede gerçekleştiği için Güneş’in etkisi doğrudan nüfuz etmiyor, koruyucu alan nedeniyle edemiyor.Ancak değişim sırasında bu manyetik kalkan zayıflar.Kozmik ışınlardan koruyan kalkanın olağan gücünün onda birine kadar zayıflayabileceğini tahmin ediyor.

Dünya’daki değişiklikler daha şimdiden Güney Atlantik’teki alanı zayıflattı. Manyetik alandaki zayıflama yüklü parçacıkların geçmesi gerçekleşebilir. Kozmik radyasyonun Dünya’yı nasıl etkilediği konusunda bu alanda uzman olan Boulder Üniversitesi ve Colorado Üniversitesi Atmosferik ve Uzay Fizik Laboratuvarı Direktörü Daniel Baker, gezegenin bir kısmının kutup yer değiştirmesi sırasında yaşanamaz hale gelmesinden korkuyor.

GÜNEŞ’TE YAŞANAN BİR PATLAMA KANADA’YI ELEKTRİKSİZ BIRAKMIŞTI

Güneş’in aktif olduğu yıllardan birinde, 1989’da, Güneş patlamasının etkisi Kanada’da görülmüş ve Kanada’nın bütün elektrik sistemi çökmüştü.

MANYETİK ALAN KORUMASININ AZALMASIYLA UYDULAR VE ELEKTRİK ŞEBEKELERİ BOZULABİLİR

Güneşten gelecek zararlı radyoaktif parçacıklar, insan yaşamının artık vazgeçilmez birer parçası olan ve sayısı gün geçtikçe artan uyduları bozabilir ya da bunlara kötü şekilde zarar verebilir. Manyetik alan korumasının azalmasıyla uydularda meydana gelen hasarlar, elektrik şebekelerini kontrol eden uydu zamanlama sistemlerini etkileyebilir.

Elektrik şebekeleri çalışmadığı zaman, cep telefonlarını, ev aletlerini ve çok daha fazla şey kullanılabilir olmaktan çıkar. Bir anda kesilen elektrikler yüzünden, hastaneler yedek güç kaynakları bulmak için mücadele edebilir ve çok sayıda yaşam tehlikeye girebilir.

Bütün bunlara bağlı olarak GPS teknolojisi de tehlikeye girebilir ve bu durum, askerî operasyonlardan bireylerin yol bulma kabiliyetine kadar her şeyi etkileyebilir.

Kaynak: timeturk

Related posts

Rusya’nın Sovyetler Döneminde Nükleer Bilimcilerin Araç Sürmesini Yasaklayan Belge…

Meryem ACAR

50yıl önce “Huston bir problem var”

GÜLİN DİNÇ KÖYLÜ

NASA, Mars keşif aracı Perseverance’ın fırlatılışını erteledi

Fatih Akgün

Yorum Yap